Çankırı Karatekin Üniversitesi (ÇAKÜ) Fen Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç’ın da yer aldığı proje ekibince geliştirilen biyosensör sistemi, yumurtalık kanserinin erken teşhisinde hızlı ve düşük maliyetli ölçüm imkânı sunuyor.
Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Fakültesi Analitik Kimya Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Kemal Sezgintürk’ün yer aldığı proje ekibi, yumurtalık kanserinin erken teşhisine yönelik önemli bir bilimsel çalışma gerçekleştirdi.
2018 yılında TÜBİTAK 1001 Programı desteğiyle başlayan araştırmalar kapsamında, yumurtalık kanserinin erken teşhisinde kullanılabilecek biyobelirteçleri ölçebilen elektrokimyasal biyosensör sistemleri geliştirildi.
Yaklaşık 30 saniyede sonuç verebiliyor
Geliştirilen biyosensör sisteminin en dikkat çekici özelliklerinden biri, ölçümün yaklaşık 20-30 saniye içerisinde gerçekleştirilebilmesi.
Laboratuvar ortamına ihtiyaç duyulmadan kullanılabilecek şekilde tasarlanan sistem, düşük maliyetli ve tek kullanımlık test yapısına sahip olmasıyla “hasta başı test” uygulamaları açısından potansiyel taşıyor.
Sistemin ilerleyen süreçte yumurtalık kanserinin erken teşhisinin yanı sıra hastaların tedaviye verdiği yanıtın izlenmesinde de kullanılabilmesi hedefleniyor.
Dört biyobelirteç aynı anda ölçülebilecek
2022 yılında kabul edilen ikinci TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında ise yumurtalık kanseriyle ilişkili dört farklı potansiyel biyobelirtecin aynı anda ölçülebilmesine yönelik çalışmalar yürütüldü.
Projede, yurt dışından temin edilen ve maliyeti yüksek olan glikometre test çubuklarının yerine kullanılabilecek elektrotların laboratuvar ortamında yerli imkânlarla üretilmesi üzerinde çalışıldı.
Doç. Dr. Kamaç, geliştirilen elektrotların birden fazla biyobelirteci eş zamanlı olarak ölçebilecek şekilde tasarlandığını belirtti.
“Daha hızlı ve düşük maliyetli bir sistem geliştirdik”
Anadolu Ajansı’na çalışmanın ayrıntılarını anlatan Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç, geliştirilen sistemin şeker ölçüm cihazlarına benzer şekilde bir damla kan üzerinden hızlı ölçüm yapılmasına imkân sağlayabileceğini ifade etti.
Kamaç, geleneksel yöntemlerin uzman personel ve laboratuvar altyapısı gerektirmesi nedeniyle daha uzun sürede sonuç verdiğini belirterek, geliştirdikleri sistemle daha hızlı ve düşük maliyetli bir alternatif ortaya koymayı amaçladıklarını söyledi.
Sistemin yalnızca erken teşhis amacıyla değil, teşhis konulmuş hastalarda tedavinin etkinliğinin takip edilmesi amacıyla da kullanılabileceğini belirten Kamaç, ticarileşme sürecinin tamamlanmasıyla kullanım alanının genişleyebileceğini kaydetti.
Patent ve ticarileştirme süreci devam ediyor
Yumurtalık kanseri biyobelirteçlerinin tespitine yönelik geliştirilen tek kullanımlık ve düşük maliyetli elektrokimyasal panel sistemleri için patent başvurularının yapıldığı bildirildi.
Çalışmanın patent ve ticarileştirme süreçlerinin ise devam ettiği belirtildi.
Doç. Dr. Kamaç’ın yumurtalık kanserinin yanı sıra nörolojik biyobelirteçlerin tespitine yönelik araştırmalar da yürüttüğü aktarıldı.
Kamaç’ın 2023 ve 2026 yıllarında yüksek etki faktörlü uluslararası indeksli dergilerde yayımlanan çalışmalarının ardından uluslararası bilim kuruluşu Sigma Xi Araştırma Bilimsel Onur Topluluğuna tam üye olarak kabul edildiği belirtildi.
ÇAKÜ’nün bilimsel çalışması ulusal basında
Çankırı Karatekin Üniversitesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi akademisyenlerinin ortak çalışmasıyla geliştirilen biyosensör sistemi, Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç’ın Anadolu Ajansı’na verdiği mülakatla kamuoyuna duyuruldu.
Yumurtalık kanserinin erken teşhisinde hızlı, düşük maliyetli ve çoklu biyobelirteç ölçümüne yönelik geliştirilen sistem, ÇAKÜ’nün bilimsel çalışmalarının ulusal basında görünürlük kazanmasını sağladı.